Reformist Pedagojinin Bir Yansıması Olarak Osmanlı İttihat Mektepleri 1911 Programının Pedagojik Açıdan İncelenmesi
Sümer Aktan
Osmanli Mirasi Arastirmalari Dergisi2023
22
aktan2023reformist
Abstract
19. yüzyılın sonlarına doğru Avrupa ve Amerika’da güçlenen reformist pedagoji kısa zamanda Asya ve Uzakdoğu’da yayılmaya başlamıştır. Geleneksel eğitime tepki olarak ortaya çıkan bu pedagoji geleneksel eğitim düşüncesinin görmezden geldiği çocuğu eğitimin merkezine almış ve okul ile hayat arasındaki uçurumun ortadan kaldırılması bağlamında önemli atılımlar gerçekleştirmiştir. Bu pedagojik yönelim Osmanlı İmparatorluğu’nda özellikle 1908 sonrası dönemde hem siyasi hem de pedagojik gündemi oldukça fazla meşgul etmiştir. İmparatorluğun maddi ve manevi kurtuluşunu eğitimde gören geç Osmanlı dönemi aydınları için bu tarz bir eğitim düşüncesi oldukça cazip gelmiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nda siyasi ve kültürel hayatta oldukça önemli rol oynayan köklü bir hareket olan İttihat ve Terakki Cemiyeti (İTC) de bu tartışmalara hem fikrî hem de pratik olarak katılmıştır. İTC’nin özellikle Rum ve Ermeni okulları ile rekabet edebilecek özel okulları teşvik ettiği görülmektedir. Bu özel okullar içinde Osmanlı İttihat Mektepleri de bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı reformist pedagojinin, geç Osmanlı döneminde İTC katkıları ile gelişen Osmanlı İttihat Mekteplerinin eğitim programına nasıl yansıdığını anlamaktır. Okulun eğitim programı üzerinde yapılan inceleme bir özel okul olarak kurulan Osmanlı İttihat Mekteplerinin eğitim programının dönemin diğer okullarından farklı olarak reformist çizgileri çok daha net bir şekilde gösterdiği belirlenmiştir.